Niezwykła lekcja historii w Nyskim Domu Kultury
3 października w Nyskim Domu Kultury odbyło się wyjątkowe wydarzenie zorganizowane przez Stowarzyszenie Ad astra. Impreza historyczno-edukacyjna pod nazwą „Ocalić od zapomnienia. 90 lat od deportacji Polaków do Kazachstanu” spotkała się z ogromnym zainteresowaniem, gromadząc pełną salę widzów. Jej głównym celem było upamiętnienie tragicznych losów Polaków wysiedlonych przez władze sowieckie w 1936 roku oraz popularyzacja wiedzy o Kresach.
Wydarzenie, brawurowo poprowadzone przez Janinę Janik, przybrało formę poruszającego montażu słowno-muzycznego, wzbogaconego o prelekcję oraz pokazy filmowe. Tło historyczne nakreślił prelegent Mikołaj Sokalski z wrocławskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.
Część artystyczna była prawdziwą ucztą dla zmysłów i emocji. Zespół w składzie: Jan Kardasiński (recytacja), Monika Mendrok Mika (wokal), Paweł Kukla (fortepian) oraz Marcin Feliks Miłkowski (muzyka i teksty) dostarczył publiczności niezapomnianych wrażeń. Wspaniałe kreacje aktorskie i niecodzienne teksty piosenek, takie jak „Moje kresy”, „Każdy obywatel prawy” czy „Jestem tylko numerem na liście”, wywołały na twarzach widzów prawdziwe łzy wzruszenia. Artyści wpletli w swój występ dramatyczne wspomnienia Zofii Pawłowskiej z lat 1921–1945 oraz relacje naocznych świadków tamtych dni.
Niezwykle innowacyjnym i ciekawym punktem programu była prezentacja krótkich filmów dokumentalnych. Co warte podkreślenia, materiały te, powstałe w bieżącym roku dla warszawskiego IPN, zostały w znacznej mierze stworzone przy użyciu technik generacyjnej sztucznej inteligencji (AI). Zastosowanie takich rozwiązań udowadnia, że poważna instytucja historyczna nie stroni od nowych technologii. Dzięki AI udało się wręcz przywołać do życia twarze ze zdjęć sprzed 90 lat.
Zastosowanie nowoczesnych form wyrazu uświadomiło zgromadzonym, że los, jaki spotkał Polaków na Kresach, dotykał prawdziwych ludzi – dokładnie takich samych jak my. Choć od tamtych tragicznych wydarzeń dzieli nas szmat czasu, jedno pozostaje niezmienne: ludzkie cierpienie wciąż głęboko porusza. Impreza w NDK była dobitnym przypomnieniem, że o tej bolesnej karcie naszej historii nie powinniśmy nigdy zapomnieć.
Prowadzenie:
Janina Janik
Prelegent:
Mikołaj Sokalski IPN Wrocław
Zespół artystyczny:
Jan Kardasiński – recytacja
Monika Mendrok Mika – wokal
Paweł Kukla – fortepian
Marcin Feliks Miłkowski – muzyka, tekst.
Filmy IPN
dofinansowanie:
Samorząd Województwa Opolskiego – https://www.opolskie.pl/
Powiat Nyski – www.powiat.nysa.pl
Realizacja tego wydarzenia nie byłaby możliwa bez życzliwości, zaangażowania i wsparcia wielu osób oraz instytucji. Z całego serca dziękujemy wszystkim, którzy pomogli nam stworzyć spotkanie „Ocalić od zapomnienia” i wspólnie z nami zadbać o pamięć o losach naszych rodaków.
Szczególne podziękowania kierujemy do:
Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego,
Starostwa Powiatowego w Nysie,
Instytutu Pamięci Narodowej – Oddziału w Opolu,
Instytutu Pamięci Narodowej – Oddziału we Wrocławiu.
Dziękujemy za okazane wsparcie, pomoc i zrozumienie, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci o tych, których dotknęły represje, deportacje i zesłania. Dzięki takim inicjatywom możemy ocalić ich historie od zapomnienia i przekazać je następnym pokoleniom.
Nie możemy zapomnieć.
Nie możemy zapomnieć o tych, których wyrwano z rodzinnych domów.
O tych, których wieziono tysiące kilometrów w bydlęcych wagonach.
O tych, którzy cierpieli głód, mróz i prześladowania.
O tych, którzy byli karani za to, że byli Polakami i pozostawali wierni swojej wierze.
O tych, którzy zmarli na zesłaniu i nigdy nie zobaczyli już Ojczyzny.
Naszym obowiązkiem jest zachować ich historie i przekazywać je kolejnym pokoleniom.
Bo dopóki o nich pamiętamy – nie zostaną zapomniani.
Przedmiotem zrealizowanego zadania była organizacja wydarzenia edukacyjno-historycznego pn. „Ocalić od zapomnienia. 90 lat od deportacji Polaków do Kazachstanu”, którego celem było upamiętnienie 90. rocznicy deportacji Polaków do Kazachstanu, przeprowadzonej przez władze Związku Sowieckiego w 1936 roku, a także popularyzacja wiedzy o losach Kresowian, zesłańców i repatriantów.
Wydarzenie odbyło się w Nysie i spotkało się z bardzo dużym zainteresowaniem mieszkańców regionu. Frekwencja przekroczyła pierwotne założenia organizacyjne – sala widowiskowa została wypełniona, a w wydarzeniu uczestniczyło ponad 300 osób. Tak liczny udział publiczności potwierdził, jak ważna i wciąż żywa jest pamięć o losach Polaków deportowanych na Wschód oraz jak duża jest potrzeba organizowania wydarzeń poświęconych tej tematyce.
Wybór Nysy jako miejsca realizacji zadania nie był przypadkowy. Miasto od zakończenia II wojny światowej stanowi ważny ośrodek osadnictwa repatriantów i rodzin przesiedlonych z dawnych Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej. Zarówno w Nysie, jak i w Prudniku działają koła terenowe Związku Sybiraków, skupiające osoby szczególnie związane z historią deportacji, zesłań i powojennych przesiedleń.
W wydarzeniu uczestniczyli mieszkańcy województwa opolskiego, w szczególności przedstawiciele różnych pokoleń, seniorzy, potomkowie repatriantów, rodziny związane z historią Kresów, Syberii i Kazachstanu, członkowie organizacji kresowych i sybirackich oraz osoby zainteresowane historią Polski XX wieku, przede wszystkim z terenów powiatów nyskiego i prudnickiego.
W ramach zrealizowanego programu wydarzenia odbyły się:
- wykład historyczny poświęcony deportacji Polaków do Kazachstanu w 1936 roku oraz szerszemu kontekstowi represji, prześladowań i przymusowych przesiedleń ludności polskiej w Związku Sowieckim;
- prezentacja filmów historycznych poświęconych losom Polaków na Wschodzie, przygotowanych we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej;
- artystyczne odczytanie fragmentów wspomnień Kresowian, zesłańców i deportowanych Polaków, opracowanych na podstawie materiałów źródłowych, a także montaż słowno-muzyczny, stanowiący ważny element upamiętnienia tragicznych wydarzeń historycznych;
- spotkania i rozmowy z potomkami repatriantów oraz osobami, których rodziny doświadczyły deportacji, zesłania lub powojennych przesiedleń;
- prezentacja materiałów edukacyjnych oraz wystawy poświęconej deportacjom i losom Polaków na Wschodzie, przygotowanej z wykorzystaniem materiałów udostępnionych przez Instytut Pamięci Narodowej.
Szczególnie ważnym i poruszającym elementem wydarzenia okazała się jego część integracyjna i wspomnieniowa. Po zakończeniu części artystycznej wszyscy uczestnicy zostali zaproszeni do foyer, gdzie przygotowano catering i przestrzeń do swobodnych rozmów. Spotkanie to stało się okazją do niezwykle wartościowej wymiany wspomnień, osobistych refleksji i rodzinnych historii.
Bardzo wiele osób spontanicznie dzieliło się doświadczeniami swoich rodzin, opowiadając o losach rodziców, dziadków i innych bliskich, którzy doświadczyli deportacji, zesłania, przymusowych przesiedleń oraz trudów życia na obczyźnie. Przywoływano historie przekazywane z pokolenia na pokolenie, wspomnienia o utraconych domach, rozłące z najbliższymi, dramatycznych podróżach i próbach odbudowy życia po powrocie do Polski.
Rozmowy te pokazały, że historia deportacji Polaków do Kazachstanu oraz losy mieszkańców dawnych Kresów Wschodnich nie są jedynie odległymi wydarzeniami historycznymi, lecz nadal stanowią ważną część tożsamości wielu rodzin zamieszkujących region. Dla licznych uczestników wydarzenie stało się nie tylko okazją do poszerzenia wiedzy historycznej, ale również przestrzenią do osobistego przeżywania pamięci o swoich przodkach, dzielenia się emocjami i odnajdywania wspólnych doświadczeń.
Duże zainteresowanie wydarzeniem, wypełniona sala widowiskowa oraz zaangażowanie uczestników w rozmowy po zakończeniu programu artystycznego potwierdziły zasadność realizacji przedsięwzięcia i jego istotne znaczenie społeczne. Szczególnie cennym rezultatem było stworzenie przestrzeni do międzypokoleniowego dialogu oraz zachęcenie uczestników do przekazywania rodzinnych świadectw pamięci kolejnym pokoleniom.
Realizacja zadania przyczyniła się do zachowania pamięci o tragicznych doświadczeniach Polaków deportowanych do Kazachstanu, upowszechnienia wiedzy historycznej wśród mieszkańców regionu oraz wzmocnienia świadomości historycznej i poczucia wspólnoty. Wydarzenie pozwoliło połączyć edukację historyczną z osobistymi świadectwami, pokazując, jak ważną rolę w pielęgnowaniu dziedzictwa narodowego odgrywają rodzinne wspomnienia i bezpośrednie spotkania ze świadkami historii oraz ich potomkami.
W ramach realizacji zadania podjęto współpracę z Instytutem Pamięci Narodowej w zakresie wsparcia merytorycznego oraz wykorzystania materiałów edukacyjnych, filmowych i wystawienniczych. Przeprowadzono również działania informacyjne i promocyjne, obejmujące przygotowanie dedykowanych materiałów graficznych, zaproszeń oraz upowszechnianie informacji o wydarzeniu. Informacje kierowano między innymi do Związku Sybiraków, Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, organizacji pozarządowych, instytucji samorządowych oraz mieszkańców regionu.
Zrealizowane zadanie osiągnęło zakładane cele edukacyjne, historyczne i społeczne. Wysoka frekwencja, aktywny udział publiczności oraz liczne, spontaniczne rozmowy i wspomnienia uczestników potwierdziły, że inicjatywy służące zachowaniu pamięci o losach Polaków na Wschodzie są niezwykle potrzebne. Wydarzenie stało się nie tylko formą godnego upamiętnienia 90. rocznicy deportacji Polaków do Kazachstanu, lecz także ważnym spotkaniem społeczności lokalnej, połączonej wspólną historią, pamięcią i potrzebą przekazywania jej przyszłym pokoleniom.
Dodaj komentarz